19 Kasım 2015 Perşembe, 1838 kişi okudu
Suriye’ye Rus Müdahalesi ve Arka Planı
Rusya sadece Suriye’de değil, bütün İslam Arap coğrafyası ve uluslararası alanda varlığını hissettirmek üzere, doğan fırsatı değerlendirdi ve müdahaleyi kolaylaştıran faktörleri göz önünde bulundurarak, Suriye’ye müdahalede bulundu. 
Müdahaleyi kolaylaştıran faktörler:
 
1.Küresel alanda teröre karşı başlatılan savaşın fiyaskoyla sonuçlanması, ABD başta olmak üzere Batı’nın Afganistan savaşından bu yana teröre karşı başlattıkları savaşta başarı sağlayamamaları. Aksine terörün dünyanın birçok bölgesinde yayılarak artış kaydetmesi, âdeta bir kanser virüsü gibi birçok rejimin sosyal ve siyasal huzurunu tehdit etmeye devam etmesi.
 
2.Batı Koalisyonunun bugüne kadar havadan IŞİD’e karşı başlattığı savaşta başarısız kalarak kayda değer bir başarıya ulaşamaması.
 
3.Rusya’nın ABD ile yeni bir soğuk savaşa girmeye niyetli görünmemesi, ABD’nin de mevcut şartlarda böyle bir savaşı başlatmaya isteksiz olması. Ayrıca her iki gücün de içerde ekonomik ve mali zorluklar yaşadığı, uluslararası alanda sıkıştıkları gibi siyasi ve diplomatik alanlarda da önemli sorunlarla karşı karşıya bulunmaları.
 
4.Batılıların terör ve dünya savaşlarından sonra ilk olarak tehlikeli bir mülteci dalgalarıyla karşı karşıya gelerek soruna çözüm arama yollarıyla meşgul olmaları.
 
5.Amerikalılarla Avrupalıların Suriye sorununun çözümü için bu güne kadar açık bir tavır ortaya koyamamaları, ta başından beri mevcut Suriye rejiminin düşmesine karşı tereddütlü davranmaları. Aynı şekilde muhalefeti desteklemede de netlik içinde olmamaları. 
 
Batı Esed rejimini istemediği gibi, İslami bir alternatif bulmada da aciz kalmıştır. Rusya’nın tutumu ise halkını öldürmekte sınır tanımayan bir diktatörün yanında yer almıştır!
 
6.Rusya, ABD’nin Suriye’de çıkacak bir savaşta yer almayacağını biliyor. ABD genellikle katıldığı sınır ötesi savaşlarda hep kaybetmiştir. Afganistan’da ve Irak’ta teröre karşı giriştiği savaşlarda kaybetmiştir. IŞİD’e karşı havadan başlattığı savaşta da kayda değer bir başarı görünmemektedir. Dolayısıyla ABD halkı Ortadoğu’da çıkacak yeni savaşlarda yer almayacaktır, destek vermeyecektir.
 
Rusya’nın Suriye ile ilişkilerinin geçmişi:
 
Rusya’nın Suriye’deki varlığı yirminci asrın 50.yıllarına dayanıyor. Soğuk Savaş döneminde, Suriye’nin sahil kenti Tartus’ta Hava Lojistik Üssü inşa etmiştir ve Suriye ordusunu ağır silahlarla donatılmasını sağlamıştır.
 
Rusya, içinde Vietnam ve Küba’daki askeri üsleri olmak üzere bütün dış üslerini kaybetmiştir. Sadece Tartus askeri üssünü elinde tutmakta ve bu üssün önemi de buradan kaynaklanmaktadır.
Rusların Suriye’deki varlığı eski Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra da, iki taraf arasında imzalanan anlaşmalar gereği devam eder ve etmektedir. 
 
ABD’nin Ortadoğu bölgesinde gerilemesiyle doğan boşluğu doldurmak üzere bölgeye dönmek istiyor Rusya. Özellikle Suriye Rusya yönetimleri için vaz geçilmez bir zorunluluk olarak kabul edilmektedir. Burada ABD Rusya için bir rakip değil, aksine ABD,2012’den bu yana Suriye’yi Ruslara satmaya olan niyetini izhar ederek, Cenevre-1 görüşmelerinin esaslarını beraber düzenlemiş, Rus çözümünü kabul eden bir muhalefet icat etmiştir. Dolayısıyla Ruslar Suriye’de Amerikalılarla rekabete girmeyi düşünmüyor, aksine ABD’nin Suriye ile ilgili oynayacak rollerini desteklediğine inanıyor.
 
İran’ın nükleer sorunuyla ilgili olarak çözüm bulunması için Rusya Amerika yanında saf tutmuştur. Buna mukabil ABD ise Rusların Suriye ile ilgili politikasını desteklemiştir. Belki de ABD’nin Suriye’ye yapılan Rus müdahalesine yumuşak tepki göstermesinin nedeni bundandır. 
 
Günümüzde büyük güçler arasında küresel güç bölüşüm çekişmesi yaşanıyor. Başka güçlerin desteği alınmadan küresel güç elde etmek mümkün değil. Rusya böyle bir durumla karşı karşıyadır ve buna muhtaçtır.  ABD’nin Ortadoğu bölgesinde gerilemesine, bölgede Rus çıkarlarının tahakkuku için yardımcı olmasına rağmen Rusların bölgede bir ilerleme sağlayamamaları da üzerinde durulması gereken önemli bir husustur. 
 
Moskova, Şam yönetimine silah ihracını 2013 yılında Cenevre-2 anlaşmasının başladığı sırada dondurmuştur. ABD istihbarat raporlarına göre yaklaşık iki ay önce Rus yönetimi başta savaş uçakları olmak üzere yeniden Suriye yönetimine silah göndermeye başlamıştır. Ayrıca Rus yönetimi Akdeniz doğu sahilinde gerçekleştirdiği tatbikattan sonra orduya bağlı bazı ek birlikler de Suriye’ye yönlendirilmiştir.
 
Bu durum hem ABD, hem de İsrail’i büyük ölçüde kuşkulandırmıştır. İsrail’in kuşkusu, Rus savaş uçakları yüzünden Suriye semalarında İsrail casus uçaklarının hareketlerinin zora sokmasından; Suriye üzerinden gelişmiş bazı Rus silahlarının Lübnan Hizbullah’ın eline ulaştırılması sonucunda İran ve Hizbullah’ın Golan bölgesinde İsrail’e karşı bir direniş örgütlemesine gidilmesi ihtimalinden kaynaklanmaktadır. Netanyahu’nun Rusya ziyareti bu kuşkulardan kaynaklanmış olmalıdır.
 
Diğer taraftan Rusya’nın Suriye’ye yoğunlaşması başta ABD, İsrail, İran, Türkiye ve Mısır gibi bölgede çekişen tarafların stratejilerini, politikalarını ve planlarını olumsuz yönde etkileyecektir.
 
ABD’nin bölgede yoğun ve serbest hareket etmesini sınırlayacak olan Rus müdahalesi,  Moskova’nın bölgesel rolünü arttıracak ve böylece ABD’nin Suriye, Lübnan ve Irak’taki planlarını başarısız kılacaktır.
Rus kaynaklı gelişmiş ağır silahların Suriye’ye sokularak rejimin eline geçmesi Esed’in çözüm için askeri seçeneği ileri sürmedeki azmini güçlendirecek ve Rusların Suriye’ye müdahalesiyle Ortadoğu’daki stratejik sahneyi/görüntüyü ciddi bir şekilde değişecektir.
 
Suriye’ye Rus müdahalesinin nedenleri ve doğuracağı sonuç:
Rusların Suriye’ye müdahale sebeplerinin başında, Batıyla yapılacak görüşmelerde Ukrayna ‘yı Suriye ile takas etme imkânını elde etme yer almaktadır.
 
İkinci neden, Rusların Ortadoğu’ya ayak basarak, bölge haritasına fiilen girdiğini ispatlamak ve bir diğer neden ise, Irak ve Libya’da kaybedilen Rus nüfuzunun, Suriye’ye yapılan müdahale ile Irak, Suriye ve bölgede ağırlığını hissettirip, tekrar geri alındığı imajını vermek.
 
ABD, Fransa, Türkiye, Çeçenistan, Arap dünyası, AB ve Afrika gibi dünyanın birçok coğrafyasından radikal hareketler, Suriye’ye girmiş hem rejim ile hem de kendi aralarında savaşmaktadır. Son olarak Suriye rejimiyle anlaşmaları bulunan ve rejim tarafından davet edilen Ruslar da Suriye’ye fiilen girmiş ve devam eden savaşa müdahil olmuşlardır. 
 
Rus müdahalesi Ortadoğu’da herhangi bir şekilde bir denge sağlayacaktır. Bölgedeki stratejik boşluğu dolduracaktır. Aralarında işbirliği olmakla beraber Rus savunma liderleriyle Pentagon arasında Suriye semalarında vuku bulacak herhangi bir hata, Ortadoğu bölgesini iki süper güç arasında çıkacak bir savaşa dönüştürecektir. Böyle bir savaşın sonucu Kuveyt ve Domuz Körfezi savaşları sonuçlarına benzemeyecektir.
 
Rus müdahalesi Suriye sorunun çözülmesini de ciddi bir şekilde hızlandıracaktır. Ayrıca Obama ile Putin arasında nüfuz alanlarını belirleyecek bir anlaşmayı da beraberinde getirme ihtimalini de taşımakta olup, bu anlaşmayla Rusların daha güçlü taraf olacağı da akla gelmektedir. Anlaşmanın adı da (bir Arap yazarının dediği gibi) belki Putun-Obama veya Seycos-Putin anlaşması olacaktır.
 
Başkan Obama’nın Ortadoğu’yla ilgili stratejisinin ana hatları:
 
1-Başkan Obama selefi Başkan oğul Bush’un bölgeye yönelik, ABD’ye pahalıya mal olan politikasının aksine rekabet savaşına son vererek bölgesel savaşlar için yapılacak harcamalardan adeta kaçmayı tercih etmiştir.
 
2-Yirminci asrın kırklı yıllarında yürüttüğü politikanın aynısını yürüterek, Ortadoğu anlaşmazlıklarına müdahale etmeyi azaltarak asgariye indirmeyi hedeflemiştir. 
 
3-Bölgesel vekillere güvenerek Ortadoğu’daki bölgesel gelişmeler ve çekişmeleri kendilerine devretmiş veya “müttefik” ve “rakip” olarak gördüklerine güvenerek aralarındaki çekişme ve ihtilafları yönetmiş, böylece ABD’nin bölgedeki çıkarlarını sağlama alarak, güçlendirmiş ve bölge sorunlarından uzak kalmayı tercih etmiştir.
 
Rusların müdahalesiyle ABD bölgede, içinde Rusya’nın da olduğu teröre karşı bölgesel güçleri kullanmaktadır. Diğer bir tabirle ABD büyük zarardan kurtularak bölgesel savaşı bölgesel güçler ve müttefiklerle vekâleten sürdürmektedir. Buna örnek olarak aşağıdaki gelişmeler gösterilebilir:
 
İran nükleer sorununun çözümünü savaşa tercih etmiştir. Avrupalı müttefiklere güvenerek BM’nin 1973 sayılı kararıyla Kaddafi’yi devirmiştir. Arap-İsrail Sorununda ilgisini hep geride tutmuştur. Suriye’de yaşanmakta olan savaşla ilgili bölgesel müttefiklerini kullanmıştır. Rakiplerinin kanlı çekişmelere girmelerine göz yummuştur. Zayıf düşmelerini sağlamıştır. İç savaşlarla yanmakta olan Ortadoğu bölgesine yönelik farklı bir tutum takınarak ABD askerini göndermemeyi tercih etmiştir. 
 
Rusya’nın Suriye’ye girmesi ABD’nin bir stratejisidir. Zayıflatmak istediği rakiplerinin bölgede çarpışmalarını sağlamış/sağlayacaktır.
 
Obama’nın bu stratejisinin bölgedeki bütün sıcak dosyalarda uygulanmaya konulduğunu da söylemek mümkündür.
Rusya’nın Suriye’ye müdahalesiyle ABD’nin kazanacağı stratejik hedefler: 
 
-Maddi ve beşeri bir kayba uğramadan, bölgede Rus silah ve uçaklarıyla terörist gruplarla Rusların savaşmalarını sağlamak. Arap halklarının sevilmeyen Ruslara karşı nefret ve kinini arttırmak.
 
-Rusya müdahalesinden sonra Esed ve müttefikleri yerine, Batıyla dost, akil bir devletle Suriye sorunu için çözüm görüşmelerine başlama imkânını elde etmek.
 
-Suriye’ye yapılan Rus müdahalesinden rahatsız olduğu ifade edilen İran’ın, başta Suriye olmak üzere elde ettiği bölgesel nüfuzunu azaltmak.
 
-Bölgesel düzeyde ABD için önem arz eden Rusya’nın uzun vadede Suriye’deki savaştan yıpranarak, Afganistan’da karşılaştığı yenilgiye benzer bir mağlubiyeti yaşatmak. 
 
Esed rejimi Rus müdahalesinden sonra ister istemez Moskova ve Kremlin’in seçeneklerine boyun eğme zorunda kalacaktır. Başkan Putin’in ülke çıkarları için - Ukrayna ile ilgili sorun, Suriye’de elde ettiği avantajı muhafaza ve devam ettirmesi, küresel düzeyde yaşanmakta olan enerji fiyatlarının düşüşü sorunu gölgesinde ekonomik çıkar sağlamak gibi beklentileri- Esed’i her an pazarlık konusu yapması hiç de uzak  ihtimal değildir.
 
 
Okuyucu Yorumları
Haberler
Karakese.com | Çukurova Bölgesinin En Güncel Bilgi Sitesi
Suriye’ye Rus Müdahalesi ve Arka Planı